نقد محتوایی تل ماسه: بخش دوم

Gauge Background Gauge Pointer

کارگردان :

کشور سازنده :
بازیگر اصلی :

سال تولید :

توزیع‌کننده :

imdb :

8.5

از

رأی

این فیلم در ادامه بخش اول ساخته شده است. بعد از پیوستن پل به فرمن‌ها، او به سرعت آداب و روش آن‌ها را یادمی‌گیرد و نام مودیب را برای خودش برمی‌گزیند و رابطه‌ای عاطفی را با چانی آغاز می‌کند. او با سوارشدن بر کرم شنی تبدیل به رهبری قدرتمند در قبیله می‌شود. جسیکا، مادر باردارش نیز به مادر روحانی فرمن‌ها بدل می‌شود و خوردن سم مخصوص باعث ایجاد بینش در او و جنینش می‌شود. پل سعی دارد تا با فرار از خواسته‌های مادرش از پیش‌بینی‌های که می‌بیند جلوگیری کند اما در شرایط جوری پیش می‌رود که مجبور به خوردن سم می‌شود و با باز شدن بینشش او در نهایت خود را لسان‌الغیب معرفی می‌کند.

شاخص های منفی

خشونت

No Data Found

توضیحات

وجود سکانس‌های به آتش کشیده شدن اشخاص،کشتار و بعضا قتل برای سرگرمی از جمله آسیب‌های این شاخص است.

وحشت

No Data Found

توضیحات

وجود و حضور کرم‌های شنی غول‌پیکر، باعث ایجاد وحشت می‌شود.

پریشانی

No Data Found

توضیحات

این شاخص شدت زیادی ندارد اما همچنان وجود جنگ، نابودی و آوارگی فرمن‌ها که توسط هارکونن‌ها به وجود آمده است ناراحت‌کننده است.

ناهنجاری و انحراف جنسی

No Data Found

توضیحات

اعضای بنه جزریت برای اجرا و رسیدن به اهدافشان از هیچ کاری ابایی ندارند و برای کنترل کردن حاکمان و خاندان‌های بزرگ و داشتن بانک ژنی از آنان، دختران خود را برای رایطه با آن‌ها می‌فرستند.

آسیب به ارزش‌های خانواده

No Data Found

توضیحات

پل و چانی با یکدیگر در رابطه هستند اما پل برای تحکیم حکومتش با دختر امپراطور ازدواج می‌کند. در بخشی دیگر به راحتی مشخص می‌شود در گذشته فیضروثا مادرش را به قتل رسانده است.

پوشش و آرایش

No Data Found

توضیحات

پوشش زنان و مردان گاها به خوبی پالایش نشده است.

آسیب‌های اعتقادی

No Data Found

توضیحات

این فیلم موضوعی کاملا ضد اعتقادی و مذهبی دارد و به طور مستقیم و واضح از جملات مرسوم در دین اسلام استفاده می‌کند. دین و مذهب را ساخته قدرتمندان و جاه‌طلبان برای کنترل مردم می‌داند و با فرستادن مبلغان خود به آن‌جا افکار خود را در غالب دین، روحانیت و منجی ترویج می‌دهند.
استفاده از کلماتی مانند لسان‌الغیب، مودیب، اصول و یا لباسی شبیه به اعراب و برگزاری مراسماتی که شبیه دین اسلام و فرهنگ انتظار است از آسیب‌های این فیلم است.
در کل پل منجی‌ ساخته شده است که در پی انتقام است و در این راه خون‌های بسیاری ریخته می‌شود.

بی‌ادبی و رفتار مشمئز کننده

No Data Found

توضیحات

این شاخص نیز شدت زیادی ندارد اما با این حال بعضا از کلمات نامناسب استفاده می‌شود.

شاخص های مثبت

خلاصه داستان

مشاهده (حاوی اسپویل)

بعد از حمله هارکونن‌ها و نابودی خاندان آتریدیس، پرنسس ایرولاین گزارش می‌دهد که احتمال دارد پل و مادرش زنده باشند.
پل و جسیکا که باردار است دربین فرمن‌ها ابتدا چندان مقبولیت ندارند اما عده‌ای هم معتقد هستند که آن‌ها همان اشخاصی هستند که پیش‌گویی اعلام کرده است. استیلگار به جسیکا می‌گوید باید مادر روحانی بعد شود و نوشیدنی مخصوص که کشنده است را بنوشد. او با تغییر زهر زنده مانده اما بینشی درباره خاطرات تمام نیاکانش به او داده می‌شود این اتفاق ذهن آلیا که دختر داخل رحم اوست را هم بیدار می‌کند. آن‌ها به جنوب رفته تا درباره پیشگویی و ظهور ناجی تبلیغ کنند. اما پل به حکومت علاقه نداشته و سعی در یادگیری آداب و رسوم و روش جنگ آن‌ها دارد. او و چانی شیفته یکدیگر می‌شوند. در نهایت پل با سوار شدن بر کرم شنی برای خود لقب اصول و مدیب را برمی‌گزیند. او در کنار فرمن‌ها به خوبی مبارزه می‌کند و در یکی از همین حملات گورنی هالک را می‌یابد و او مسیر سلاح‌های هسته‌ای خاندان آتریدیس را به او نشان می‌دهد.
بارون هارکونن، برادرزاده خود فیضروثا را به آراکیس می‌فرستد تا جلوی فرمن‌ها را بگیرد. او طی حملات وحشیانه سیج‌تبر را نابود می‌کند و بازماندگان ناچارا به جنوب می‌روند. پل به درخواست مادرش نوشیدنی مخصوص را خورده و به کما می‌رود، چانی عصبانی است اما جسیکا او را مجبور کرده که اشک خود را با مایع مخلوط کند و پل با خوردن آن بیدار می‌شود اما با بینشی جدید که همه حوادث گذشته، حال و آینده دارد، او متوجه می‌شود مادرش دختر بارون هارکونن است و با خواهرش آلیا را نیز در بینش خود ملاقات می‌کند. او راهی برای پیروزی کشف می‌کند.
در مراسم جنوبی‌ها، پل از کشتن استیلگار سرباز می‌زند و با بیان امیال درونی رهبران آن‌جا، خود را لسان‌الغیب معرفی کرده و آماده جنگ می‌شوند. فرمن‌ها با بمب اتم و کرم‌های شنی حمله می‌کنند. پل بارون را به قتل رسانده و صدام‌(امپراطور) را دستگیر می‌کند و می‌گوید قصد ازدواج با دخترش را دارد. صدام اعتراف می‌کند که در نابود خاندان او نقش داشته است و برای چالش فیضروثا را نماینده خود معرفی می‌کند. پل او را می‌کشد و ایرولان به شرط زنده ماندن پدرش با درخواست ازدواج او موافقت می‌کند. صدام زانو زده و حکومت او را می‌پذیرد. پل بقیه خاندان‌های بزرگ را تهدید می‌کند اگر مداخله کنند با بمب اتم مزارع اسپایس را نابود می‌کند اما آن‌ها برتری پل را رد کرده و پل دستور حمله را می‌دهد.
جسیکا و آلیا در مورد آغاز جنگ مقدس فکر و صحبت می‌کنند. چانی که بعد از درخواست ازدواج پل از ایرولان احساس می‌کند مورد خیانت قرار گرفته شرایط موجود را تحمل نکرده و با احضار کرم شنی آن‌جا را ترک می‌کند.

نقد محتوایی

این فیلم برگرفته از کتابی به همین نام است که با استفاده از ویژگی‌هایی مانند فیلم‌برداری، جلوه‌های ویژه، موسیقی، فیلم‌نامه و شخصیت‌پردازی و بازی اثرگذار بازیگران توانسته است به فیلمی پر مخاطب تبدیل شود و توجه منتقدین را نیز کسب کند.
این فیلم با ظاهر علمی- تخیلی دارای ساختار اعتقادی عمیقی است. موضوع اصلی آن درباره منجی است که در بخش دوم از فیلم تل ماسه به ظهور می‌پردازد و مسائلی مانند اثرات مذهب و قدرت آن را با عمق بیشتری بررسی می‌کند و نشان می‌دهد اعضای بنه‌جزریت با اسطوره‌سازی، پیشگویی‌ها و یا در نهایت همان مذهب یا دین چگونه مردم سیارات را کنترل و بر آن‌ها اثرگذاری می‌کردند. در واقع دین و عقاید ابزاری برای کنترل و یا ایجاد جنگ است. پل آتریدیس در این بخش، رسما خودش را فرد موعود (لسان‌الغیب) معرفی می‌کند. فردی که نسل‌ها در فرمن‌ها وعده داده شده بود، وعده‌ای که ساخته فرقه بنه‌جزریت است. پل آغاز جنگ مقدس (جهاد) علیه خاندان هارکونن و امپراطور را اعلام می‌کند، جنگی که در راستای رهایی نیست بلکه تصمیم سیاسی و شخصی‌اش برای انتقام است و با این راه آن را عملی می‌کند. او با سوار شدن بر عقاید و امیدهای مردم سعی در رسیدن به قدرت دارد. در واقع این فیلم نشان می‌دهد برخلاف وعده‌های داده شدن در ادیان درباره موعود، آن‌ها به اسم نجات‌دهنده ظهور می‌کنند اما باعث نجات نمی‌شوند. در واقع ایمان به منجی (مهدویت) توجیهی برای قتل و کشتار است به بهانه نجات.
بنه‌جزریت به عنوان انجمنی مذهبی که سعی در به وجود آوردن منجی دارند(پل آتریدیس) در لایه‌های دیگر با ایجاد رابطه با افراد قوی بانک ژنی او را حفظ می‌کنند مانند یکی از خواهران که دستور دارد برای بررسی فیضروثا برود، او برای حفظ ژنش با او رابطه برقرار کرده و طبق خواسته بانوی بزرگ دختر باردار می‌شود. از دیگر کارهای آنان این است درجایی که از خاندانی و قدرت‌‌هایش واهمه داشته باشند با اعمال قدرت آن را نابود و حذف می‌کنند، در واقع آنان از ترس قدرت خاندان آتریدیس امپراطور را وادار می‌کنند تا با کمک خاندان هارکونن آنان را نابود کند. این فرقه در حال حکمرانی به کهکشان است که شامل مردم عادی، خاندان‌های بزرگ و امپراطور است و سعی در حفظ آن به هرقیمتی را دارد.
تل‌ماسه با ظاهرسازی پل آتریدیس به عنوان مهدی موعود با همان خصایص وارد شده در روایات مانند اصالت، قدرت‌های زیاد، ظهور در هنگام ظلم و رهبری در هنگام قیام را به تصویر کشیده است تا مفهوم منجی را از حالت الهی و قدسی خارج کرده و آن را تبدیل به ابزاری برای قدرت و خشونت کند تا بتواند اصل این فرهنگ مهدویت را زیرسوال ببرد.
در این فیلم پل ظهور می‌کند و این ظهور بخشی از نقشه قدرت است و نه رحمتی برای جهان از سمت خداوند. در واقع پل آتریدیس یک ضدمهدی بی‌ایمان است که ظاهر و ادعایی منجی‌گونه دارد که خود به آن اعتقادی ندارد. در کنار منجی بی‌ایمان، مومنین ساده‌لوح و متعصب نیز حضور دارند که اعتقادات خود را بر تفکر منطقی ارحج می‌دانند. مردم آراکیس آن‌چنان به پیشگویی معتقد هستند و ظهور منجی را انتظار می‌کشند که عقل خود را فدای اعتقادات خود می‌کنند. حتی زمانی که پل عنوان می‌کند لسان‌الغیب نیست و اتفاقاتی که برای او و مادرش می‌افتد ناشی از آموزش‌های سخت بنه‌جزریت است آنان باور ندارند و این حرف‌ها را نوعی تواضع برداشت می‌کنند! و در ادامه یکی از سربازان که ایمانی به منجی ندارد می‌گوید "به مردم بشارت یک منجی را بده و آنان صدها سال به آن‌چه تو می‌گویی عمل می‌کنند"
اگرچه در فیلم سرشار از مفاهیم عرفانی، دعا، پیشگویی‌ها و بینش‌ها است اما هیچ نشانه‌ای از خداوند در آن دیده نمی‌شود و منشا الهی ندارند. شخصیت‌ها در واقع قدرت خودشان را به صورتی ژنی، تمرین‌های ذهن و یا آزمایشات و داروها دریافت می‌کنند.
در این قسمت اعتقاد به پیش‌گویی(مهدویت و منجی) و اطاعت کورکورانه از آن، راهی به نام آزادی است اما درواقع نوعی بردگی ذهنی جدید است که باعث می‌شود فرمن‌ها کورکورانه با تکیه بر اعتقادشان، بکشند و یا کشته شوند. میلیون‌ها فرمن با اعتقاد به لسان‌الغیب بودن پل به نام او شروع به جنگ و کشتار می‌کنند که در انتها جان میلیون‌ها نفر در کهکشان را می‌گیرد.
فیلم دارای استعارات وسیعی از آداب و رسوم، پوشش، نیایش‌ها و اسامی است که از فرهنگ اسلامی- شیعی برگرفته شده است، آراکیس سرزمینی بیابانی است و پوشش اهالی آن شبیه به اعراب است. اسامی عربی مانند اصول و مودیب، نیایش و نیازهایی دینی و زمزمه‌های مهدی‌ مردم با ورود پل به آراکیس و در نهایت لسان‌الغیب خواندن او که پایانی از انتظار چند قرن مردم آن‌جاست همگی اشاره مستقیم بر فرهنگ ریشه‌دار انتظار در اعتقادات مهدوی دارد.
این فیلم در لایه سطحی، مفاهیمی مانند ایمان، مبارزه علیه ظلم، آزادی، اعتقاد راسخ را به نمایش درآورد اما در لایه‌های بعدی با نمایش منجی بی‌ایمان و اعتقاد، دین را ساختگی، جهاد را مسئله‌ای خشونت‌آمیز و عرفانی بی‌خدا را به نمایش درمی‌آورد که همگی نگرشی ضددین به خصوص ضد شیعی دارند که مهدی موعود(عج) و مهدویت را زیرسوال می‌برد.
در پایان این فیلم به دلیل پرداختن به مسائلی اعتقادی و خشونت برای افراد زیر 18 سال مناسب نمی‌باشد.

خانهارزیابی فیلم رصد رسانهکودکدرباره ما