فیلم سینمایی «کوچ» به کارگردانی محمد اسفندیاری، اثری اقتباسی در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر است که روایت زندگی شهید قاسم سلیمانی را از دوران کودکی تا جوانی به تصویر می‌کشد. این فیلم در ژانر بیوگرافی ساخته شده و رویکردی متفاوت نسبت به آثار معمول درباره شخصیت‌های قهرمان ارائه می‌دهد؛ یعنی به جای نمایش یک چهره قهرمان به‌صورت لحظه‌ای و ایده‌آل، تلاش شده تا روند رشد، تربیت و شکل‌گیری شخصیت ایشان در خانواده و جامعه روایت شود.
داستان با کودکی کنجکاو و پرشور قاسم آغاز می‌شود و مخاطب را با شرایط سخت زندگی خانواده، کوچ و مواجهه با مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آشنا می‌کند. در ادامه، سفر قاسم به شهر برای جبران بدهی پدر و تلاش برای کسب درآمد، مسیر شکل‌گیری مسئولیت‌پذیری و رشد اخلاقی او را نشان می‌دهد.
فیلم «کوچ» به چند محور اصلی می‌پردازد:
خانواده و تربیت: تأکید بر محبت، همدلی، احترام و ارزش‌های اخلاقی خانواده،
رشد اخلاقی و معنوی: رعایت حلال و حرام، صداقت، تلاش برای کمک به خانواده، بخشش و مسئولیت‌پذیری در زندگی روزمره.
انتخاب و مسئولیت‌پذیری: فراز و نشیب‌های زندگی و اهمیت انتخاب درست مسیر توسط هر فرد، که با داستان قاسم و صمد به شکل ملموس نشان داده می‌شود.
ارزش‌های ملی و اجتماعی: مشارکت اجتماعی، احترام به هنجارهای فرهنگی و مذهبی، الگوپذیری و پایبندی به اصول اخلاقی و دینی.
یکی از نقاط قوت فیلم، بازنمایی روند رشد شخصیتی قاسم سلیمانی از کودکی تا نوجوانی است که به جای قهرمان‌سازی ناگهانی، فرآیند شکل‌گیری شخصیت، مسئولیت‌پذیری و تربیت اخلاقی را نشان می‌دهد. فضای خانواده و همدلی میان اعضای ایل، همراه با آموزش ارزش‌های اخلاقی و دینی، تصویری مثبت و ملموس ارائه می‌دهد. ریتم آرام قسمت ابتدایی فیلم، صحنه‌های دلنشین دوران کودکی و روایت اول‌شخص قاسم، به ایجاد همذات‌پنداری با مخاطب کمک می‌کند. همچنین، فیلم به‌خوبی انتخاب مسیر درست در زندگی و اهمیت رعایت حلال و حرام را به عنوان درس تربیتی به نوجوانان منتقل می‌کند. یکی از ضعف‌های فیلم، ریتم کند و کاهش جذابیت در بخش دوم است؛ زمانی که قاسم به شهر می‌رود و با مشکلات شهری مواجه می‌شود، قسمت‌هایی طولانی و کمی خسته‌کننده می‌شوند. این بخش نسبت به فضای صمیمی و گرم ایل و دوران کودکی جذابیت کمتری دارد و ممکن است برای مخاطب نوجوان نیازمند توجه بیشتر باشد. همچنین، نمایش برخی صحنه‌های رقص، مصرف مواد و سیگار، و رفتارهای بدزبانی محدود، از دیگر نکات قابل اشاره است که باید با دید تربیتی و فرهنگی ارزیابی شوند.
با توجه به خشونت محدود، مفاهیم اخلاقی و اجتماعی، و برخی صحنه‌های شهری، تماشای فیلم به مخاطبان بالای 12 سال توصیه می‌شود.
در مجموع، فیلم «کوچ» روایت زندگی شهید قاسم سلیمانی را با زاویه‌ای انسانی و واقع‌گرایانه ارائه می‌دهد، که نه تنها به دوران قهرمانی، بلکه به ریشه‌ها، خانواده، تربیت و انتخاب مسیر زندگی او توجه دارد. این اثر، به‌ویژه برای نوجوانان، نمونه‌ای از شکل‌گیری یک قهرمان در بستر خانواده و جامعه را به نمایش می‌گذارد و ارزش‌های اخلاقی، مسئولیت‌پذیری و مشارکت اجتماعی را منتقل می‌کند. با وجود برخی کاستی‌ها فیلم توانسته است تصویری صادقانه و آموزنده از دوران کودکی تا نوجوانی یک شخصیت ملی و مذهبی برجسته ارائه دهد و می‌تواند به عنوان ابزاری تربیتی و الگویی مثبت برای جوانان مورد استفاده قرار گیرد.