فیلم «اسفند»، محصول سال ۱۴۰۳، ساخته و نوشته‌ی دانش اقباشاوی، یکی از آثار شاخص سینمای دفاع مقدس ایران است که با حمایت مشترک سازمان هنری رسانه‌ای اوج و بنیاد سینمایی فارابی تولید شده است. این فیلم، به عنوان یکی از آثار راه یافته به چهل‌وسومین جشنواره فیلم فجر است. در این فیلم، کارن همایونفر موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن شد و حمید رسولیان نیز به دلیل جلوه‌های ویژه میدانی فیلم، سیمرغ بلورین این بخش را کسب کرد.
فیلم «اسفند» تمرکز خود را بر مشکلاتی می‌گذارد که در میان بومیان استان خوزستان و همچنین رزمندگان ایران در جریان جنگ ایران و عراق وجود داشت. علی هاشمی با گفت‌وگو و تعامل با بومیان عرب منطقه، توانست تنش‌ها و اختلافات محلی را کاهش دهد و در نهایت آن‌ها را به مشارکت فعال در عملیات نظامی و خدمت به انقلاب اسلامی ترغیب کند. فیلم همچنین بخش‌هایی از نقش علی هاشمی در عملیات خیبر را بازسازی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه وی با شجاعت، اخلاق‌مداری و تدبیر، اختلافات میان نیروهای نظامی و مردم محلی را حل کرده و همکاری آن‌ها را در عملیات حیاتی جنگ جلب می‌کند.
فیلم «اسفند» دارای نقاط مثبت متعددی است. پرداختن به زندگی شهید علی هاشمی و نقش او در عملیات خیبر، موضوعی کمتر دیده شده در سینمای جنگ را بازتاب می‌دهد و از این نظر اهمیت تاریخی و آموزشی دارد. تمرکز فیلم بر تعاملات انسانی و اجتماعی میان رزمندگان و بومیان خوزستان، همراه با تأکید بر حل اختلافات قومی و مشارکت مردم محلی، زاویه‌ای متفاوت و انسانی به داستان می‌بخشد. علاوه بر این، موسیقی متن وجلوه‌های ویژه میدانی فیلم، کیفیت فنی اثر را تقویت کرده و بازسازی محیط هور و نخلستان‌های جنوب کشور، فضایی واقع‌گرایانه ایجاد کرده است. با این حال، فیلم نقاط ضعفی نیز دارد که بر تجربه تماشاگر اثرگذار است. ریتم روایت در برخی بخش‌ها، به ویژه نیمه دوم فیلم، کند است و کشش دراماتیک کافی ایجاد نمی‌کند. شخصیت‌های فرعی عمق کافی ندارند و بیشتر بار داستان بر دوش شخصیت اصلی قرار دارد، که باعث کاهش همذات‌پنداری مخاطب می‌شود. تمرکز بیش از حد بر گفتگو و تعاملات اجتماعی و کمبود صحنه‌های اکشن یا حادثه‌ای، هیجان و تنش سینمایی را محدود کرده و پایان فیلم نیز نسبتاً قابل پیش‌بینی است، که تأثیرگذاری آن را کاهش می‌دهد.
فیلم «اسفند» موضوع اصلی خود را حول دوران جنگ ایران و عراق و نقش فرمانده شهید علی هاشمی قرار داده است. فیلم نه تنها به عملیات نظامی خیبر و اهمیت آن در دفاع مقدس می‌پردازد، بلکه تعاملات اجتماعی و مشکلات موجود میان بومیان خوزستان و رزمندگان ایرانی را نیز به تصویر می‌کشد. در خلال روایت، تأکید بر حل اختلافات قومی، همکاری مردم محلی و همدلی میان نیروهای نظامی و غیرنظامی از مضامین محوری فیلم است.
فیلم با تمرکز بر زندگی شهید علی هاشمی، به مضامین اخلاقی و انسانی جنگ تأکید دارد و نشان می‌دهد که حتی در شرایط بحرانی نیز رعایت اصول اخلاقی ضروری است. به عنوان نمونه، هاشمی با اصرار بر انجام پروژه‌های رفاهی برای مردم خوزستان، مانند لوله‌کشی آب، پایبندی خود به عدالت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری را نشان می‌دهد، حتی زمانی که برخی مسئولان با بی‌توجهی پاسخ می‌دهند. همچنین، در مواجهه با پیشنهاد یکی از فرماندهان عراقی برای کشتار جمعی سربازان، او با استفتا از امام خمینی، رعایت اخلاقیات دینی و حرمت جان انسان‌ها را در اولویت قرار می‌دهد. علاوه بر این، تعامل و همدلی او با مردم محلی برای حل اختلافات قومی و جلب مشارکت آنان در عملیات خیبر، نمونه‌ای روشن از رهبری مبتنی بر تدبیر و احترام به ارزش‌های انسانی است.به طور کلی، مضامین فیلم شامل شجاعت، همدلی، اخلاقیات دینی، تعامل اجتماعی و مقاومت ملی است که همگی در بستر تاریخی جنگ ایران و عراق و زندگی علی هاشمی به تصویر کشیده شده‌اند.
با توجه به پیچیدگی مفاهیم جنگ، تعاملات اجتماعی و صحنه‌های نظامی، این فیلم برای مخاطبان زیر ۱۵ سال توصیه نمی‌شود. در عین حال، برای علاقه‌مندان به سینمای جنگ، تاریخ دفاع مقدس و تحلیل نقش فرماندهان اخلاق‌مدار و شجاع، اثر ارزشمند و آموزنده‌ای به حساب می‌آید.
در مجموع «اسفند» فیلمی است که ضمن بازنمایی بخشی مهم از دفاع مقدس، تأکید ویژه‌ای بر شجاعت، همدلی و رعایت اخلاقیات در شرایط جنگ دارد. اگرچه ضعف‌هایی در ریتم، شخصیت‌پردازی و هیجان وجود دارد، اما فیلم با ارائه تصویری انسانی و تاریخی از جنگ ایران و عراق، به مخاطب فرصتی برای درک عمق تعاملات اجتماعی و رهبری اخلاق‌مدار در شرایط بحرانی می‌دهد. این اثر نمونه‌ای از سینمای دفاع مقدس است که هم از نظر فنی و هنری و هم از نظر پیام اجتماعی و اخلاقی قابل توجه است.